返回首页 |  收藏本站 |  设为首页 | 藏文版首页
首页 > 佛教典籍 > 显宗 > 正文

辩中边论释·五根五力(梵藏汉)

    发布:  2016-05-12 15:51:52    

[ d. Pañcendriyāṇi]

四、五根

 


ṛddhipādānām anantaraṃ pañcendriyāṇi śraddhādīni teṣāṃ kathaṃ vyavasthānaṃ |

རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་རྣམས་{16b6}ཏེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ལས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།

已說修神足,當說修五根。所修五根云何安立?頌曰:

 


ropite mokṣa-bhāgīye cchanda-yogādhipatyataḥ|

ālambane 'sammoṣā[1]*visāra-vicayasya ca || IV. 6

ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བ་དབང་བྱེད་དང་[2]། །

དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང་། །མི་འཕྲོ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཀྱང་ངོ་། །

已種順解脫,復修五增上,謂欲、行、不忘、不散亂、思擇。(4.6)

 


ādhipatyata iti varttate | ṛddhipādaiḥ karmmaṇya-cittasyāropite mokṣa-bhāgīyekuśala-mūle cchandādhipatyataḥ prayogādhipatyataḥ | ālambanāsampramoṣādhipatyataḥ| avisārādhipatyataḥ | pravicayādhipatyataś ca | yathā-kramaṃ pañcaśraddhādīnīndriyāṇi veditavyāni |

དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་[3]སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་{16b7}གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། ཐར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ནས། འདུན་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ། སྦྱོར་བ་ནི་དབང་བྱེད་པ། དམིགས་པ་ན་བརྗེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ། མི་འཕྲོ་བ་ནི་དབང་བྱེད་པ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། {17a1}དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །

論曰:由四神足心有堪能,順解脫分善根滿已,復應修習五種增上。一、欲增上,二、加行增上,三、不忘境增上,四、不散亂增上,五、思擇增上。此五如次第即信等五根。

 

 

 


[ e.Pañca balāni]

五、五力

 


tāny eva śraddhādīni balavanti[4] balānīty ucyante | teṣāṃ *punar[5] balavatvaṃ

དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་

已說修五根,當說修五力。何者五力?次第云何?頌曰:

 


vipakṣasya hi saṃ[6]lekhād|

མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་སྲབ་[7]པའི་ཕྱིར།[8] །སྟོབས་ལྡན་་་་

即損障名力,(4.7a)

 


yadā tāny aśraddhādi[9]bhir[10] vipakṣair na vyavakīryante |

གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཉིད་མ་དད་{17a2}པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་འདྲེ་བ་ནའོ། །

[論曰:即前所說信等五根,有勝勢用,復說為力。謂能伏滅不信障等,亦不為彼所陵[11]雜故。]

kasmāc chraddhādīnāṃ pūrvvottara-nirdeśaḥ | yasmāt

 


pūrvasya phalam[12] uttaraṃ |

ཅིའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་[13]སྔ་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྔ་མའི་

་་་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ཡིན།

因[14]果立次第。(4.7b)

 


śraddadhāno[15]* hi hetu-phalaṃ[16] vīryam ārabhate[17] | ārabdha-vīryasya smṛtir upatiṣṭhate |upasthita-smṛteś cittaṃ samādhīyate | samāhita-citto yathā-bhūtaṃ prajānāti |

རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་དད་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་[18]འབྲས་བུ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་[19]ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་{17a3}གནས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་[20]ནི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་[21]ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །

[22]此五次第依因果立,以依前因引後果故。謂若決定信有因果,為得此果發勤精進,勤精進已便住正念,住正念已心則得定,心得定已能如實知,既如實知無事不辦。故此次第依因果立。

avaropi*ta-mokṣabhāgīyasyendriyāṇyuktāny atha nirvedha[23]-bhāgīyānikim indriyāvasthāyāṃ veditavyāny āhosvid balāvasthāyāṃ |

ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསྐྱེད་ཟིན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་བསྟན་ན།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཅི་དབང་{17a4}པོའི་དུས་ལ་རིག་པར་བྱའམ། འོན་ཏེ་སྟོབས་ཀྱི་དུས་ལ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།

如前所說順解脫分既圓滿已,復修五根。何位修習順決擇分?為五根位,五力位耶?頌曰:

 


dvau dvau nirvedha[24]-bhāgīyāvindriyāṇi[25] *balānica || IV. 7

དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་ལ། །དེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ། །[26]

順決擇二二,在五根五力。(4.7cd)

 


uṣmagataṃ[27] mūrddhānaś cendriyāṇi | kṣāntayolaukikāś cāgra-dharmmā balāni |

དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་རྩེ་མོ་དག་གི་[28]ཚེ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །བཟོད་པ་དག་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་{17a5}རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །

論曰:順決擇分中暖[29]、頂二種在五根位,忍、世第一法在五力位。

 

 

[1] See above note 1.

[2] 《པེ་》《སྣར་》དེ།

[3] 《པེ་》སྙམ་སེམས།《སྣར་》སྙེམས།

[4] In Ms., bālavanti added after balavanti.

[5] In Ms., there are two daṇḍas placed beforebalavatvaṃ.

[6] “hi saṃ” added in accordance with Ṭīkā.

[7] 《པེ་》《སྣར་》བསྲབས།

[8] 《པེ་》《སྣར་》+རོ། །

[9] Ṭīkā, āśraddhyādi.

[10] In Ms., “r” omitted.

[11] 陵=凌【宋】【元】【明】【宮】

[12] Ms. pūrvvaphalam;“sya” added to fit the metre.

[13] 《པེ་》《སྣར་》-མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་འདྲེ་བ་ལ་སོགས་པ།

[14] 因=四【宋】【元】【明】

[15] Ms. śraddhadhāno.

[16] Ṭīkā, hetuphale.

[17] The sentence “śraddhadhāno…ārabhate”corresponds to the Tib. Peking edition and to the Ṭīkā, while the Tib.Derge edition is slightly different and closer to the Chinese versions. See Bhāṣya-text,ed. Yamaguchi, p.77, note 6.

[18] 《པེ་》《སྣར་》དད་པར་གྱུར་པ་དེ་རྒྱུ་དང་།

[19] 《པེ་》《སྣར་》པ།

[20] 《པེ་》《སྣར་》པ།

[21] 《པེ་》《སྣར་》པ།

[22] “論曰”至“所陵雜故”原位於此處。為便於對讀,移到前文中。

[23] Ms. not usual nirvvedha.

[24] Ms. not usual nirvvedha.

[25] Ms. īndriyāṇi.

[26] 《པེ་》《སྣར་》+དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་རྩེ་མོ་དག་གི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་ལ།ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ།

[27] Ṭīkā, uṣmagatāni.

[28] 《པེ་》《སྣར་》གིས།

[29] 暖=燸【宋】【元】【明】,=煖【宮】

分享到:  
29.1K