返回首页 |  收藏本站 |  设为首页 | 藏文版首页
首页 > 佛教典籍 > 显宗 > 正文

辩中边论释·七觉支八圣道支(梵藏汉)

    发布:  2016-05-12 15:52:22    

[ f.Sapta bodhyaṅgāni]

六、七覺支

 


balānantaraṃ bodhy-aṅgāni teṣāṃ kathaṃ vyavasthānaṃ |

སྟོབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།

已說修五力,當說修覺支。所修覺支云何安立?頌曰:

 


āśrayāṅgaṃ svabhā*vāṅgaṃ niryāṇāṅgaṃ tṛtīyakaṃ |

caturtham anuśaṃsāṅgan niḥkleśāṅgaṃ tridhāmataṃ || IV. 8

རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག །གསུམ་པ་ངེས་འབྱུང་ཡན་ལག་སྟེ། །

བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་ཡིན། །རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་མེད་ཡན་{17a6}ལག །

覺支略有五,謂所依、自性、出離并利益,及三無染支。

 


darśana-mārgge bodhāv aṅgāni bodhy-aṅgāni[1] | tatra bodher āśrayāṅgaṃ smṛtiḥ | svabhāvāṅgaṃdharmma*-vicayaḥ[2] | niryāṇāṅgaṃ vīryaṃ | anuśansāṅgaṃ[3] prītiḥ | asaṃkleśāṅgaṃ tridhāprasrabdhi-samādhy-upekṣāḥ |

མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ[4]་གྱུར་པ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ །[5]བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གོ །དགའ་བ་ནི་{17a7}ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ །རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །

論曰:此支助覺,故名覺支,由此覺支位在見道(覺者擇義,即無漏慧。除自餘六助此念覺,故名覺支。支者分義。此念自性引助後念等流覺支,故亦名覺支。或此念覺現助於種,種後助現故名覺支。由此覺位在見道初得無漏,立覺名故)。廣有七種,略為五支:一、覺所依支,謂念。二、覺自性支,謂擇法。三、覺出離支,謂精進(由精進力,能到所到,令覺出離,名出離支)。四、覺利益支,謂喜(由喜勢力,身得調適,故名利益。若未得喜身恒剛強故)。五、覺無染支,此復三種,謂安、定、捨。

kim-arthaṃ punar asaṃkleśāṅgaṃ tridhā deśitaṃ

ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཞེ་ན།

何故復說無染為三?頌曰:

 


nidānenāśrayeṇeha svabhāvena ca deśi*tam |

འདི་ལ་གཞི་དང་གནས་དང་ནི། །{17b1}ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །

由因緣所依,自性義差別,故輕安定捨,說為無染支。

 


asaṃkleśasya nidānaṃ prasrabdhir dauṣṭhulya-hetutvāt[6] saṃkleśasya | tasyāś ca tat-pratipakṣatvād āśrayaḥsamādhiḥ | svabhāva upekṣā [|]

ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གནས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །

論曰:輕安即是無染因緣,麁重為因生諸雜染,輕安是彼近對治故。所依謂定。自性即捨。故此無染義別有三。

 

 

 


[ g. Aṣṭamārgāṅgāni ]

七、八道支

 


bodhyaṅgānantaram mārggāṅgāni teṣāṃ kathaṃ vyavsthānaṃ |

བྱང་ཆུབ་{17b2}ཀྱི་ཡན་ལག་གི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།

說修覺支已,當說修道支。所修道支云何安立?頌曰。

 


paricchedo ’tha[7] saṃprāptiḥ para-sambhāvanā tridhā | IV. 9

vipakṣa-pratipakṣaś ca mārggasyâṅgaṃ tadaṣṭadhā |

ཡོངས་སུ་གཅོད་དང་གོ་བྱེད་དང་། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། །

མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་བརྒྱད་དོ། །

分別及誨示,令他信有三,對治障亦三,故道支成八。

 


bhāvanā-mārgge ’sya[8] paricchedāṅgaṃ[9] samyag-dṛṣṭir laukik*ī lokottara[10]-pṛṣṭha-labdhāyayā svādhigamaṃ paricchinati |

ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་{17b3}བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཚེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དེས་རང་གི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །[11]

論曰:於修道位建立道支,故此道支廣八略四。一、分別支,謂正見。此雖是世間,而出世後得,由能分別見道位中自所證故。

para-saṃprāpaṇāṅgaṃ samyak-saṃkalpaḥ samyag-vāk ca sa-samutthānayā vācātat-prāpaṇāt |

ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། {17b4}ཀུན་སློང་བ་དང་བཅས་པས་ངག་གི་[12]དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

二、誨示他支,謂正思惟、正語。一分等起發言誨示他故。

para-sambhāvanāṅgaṃ[13] *tridhāsamyag-vākkarmmāntājīvās

གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བའོ། །

三、令他信支。此有三種,謂正語、正業、正命。

四、對治障支,亦有三種。謂正精進、正念、正定。由此道支略四廣八。

tair hi yathākramaṃ |

དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།

何緣後二[14]各分為三?頌曰:

 


dṛṣṭau śīle'tha[15] saṃlekhe para-vijñaptir iṣyate || IV. 10

ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས། །གཞན་{17b5}ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདོད། །

表見、戒、遠離,令他深信受,[16]

 


tasya[17] samyag-vācā kathā-sāṃkathya-viniścayenaprajñāyāṃ sambhāvanā *bhavati |

ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་བསྙད་པ་དང་། འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པས་ཤེས་རབ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །

論曰:正語等三如次表已,見、戒、遠離令他信受。謂由正語論議決擇,令他信知已有勝慧。

samyak-karmmāntena śīle ’kṛtyākaraṇāt |

ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྟེ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

由正業故,不作邪業,令他信知已有淨戒。

samyag-ājīvena saṃlekhe dharmmeṇa mātrayā ca cīvarādy-anveṣaṇāt[18] |

ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་{17b6}ནི་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས་གས་[19]ལ་སོགས་པ་ཚོད་ཟིན་པར་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

由正命故,應量應時如法乞求衣鉢等物,令他信已有勝遠離。

vipakṣa-pratipakṣāṅgaṃ[20] tridhaiva samyag-vyāyāma-smṛti-samā*dhayaḥ |

མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་རྣམ་པར་གསུམ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །

[四、對治障支,亦有三種。謂正精進、正念、正定。由此道支略四廣八。][21]

eṣāṃ hi yathākramaṃ |

དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།

正精進等三,如次對治本隨二煩惱及自在障。

kleśopakleśa-vaibhutva-vipakṣa-pratipakṣatā|

{17b7}ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དབང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ[22]། །

[對治本隨惑,及自在障故。]

trividho hi vipakṣaḥ kleśo bhāvanā-heyaḥ | upakleśo layauddhatyaṃvibhutva-vipakṣaś ca vaiśeṣika-guṇābhinirhāra-viba*ndhaḥ |

མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པའི་དབང་གིས་[23]མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། ཡོན་ཏན་{18a1}ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །

此所對治略有三種:一、根本煩惱,謂修所斷。二、隨煩惱,謂惛沈掉舉。三、自在障,謂障所引勝品功德。

tatra prathamasya samyag[24]-vyāyāmaḥpratipakṣas tena mārgga-bhāvanāt |

དེ་ལ་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ། དེས་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

此中正精進別能對治初,為對治彼勤修道故。

dvitīyasya samyak-smṛtiḥ[25] śamathādi-nimitteṣu sūpasthita-smṛteḥ[26] layauddhatyābhāvāt |

གཉིས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་སྟེ། ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་{18a2}གནས་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

正念別能對治第二,繫念安住止[27]等相中,遠離惛沈及掉舉故。

tṛtīyasya sa*myak-samādhiḥdhyāna-sanniśrayeṇābhijñādi-guṇābhinirhārāt |

གསུམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

正定別能對治第三,依勝靜慮速能引發諸神通等勝功德故。

 

 

[1] Ms. boṅgāni. Here Tib. reads: byaṅ chub kyiyan lag dun du gyur pa dag ni byaṅ chub kyi yan lag rnams so; but Ṭīkācorresponds with the present Ms.

[2] Ṭīkā, pravicayaḥ.

[3] Ms. °śamsā°?

[4] 《པེ་》《སྣར་》བདུན་དུ།

[5] 《པེ་》《སྣར་》-ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །

[6] Ṭīkā, hetukatvāt, whichis preferable. Tib. : (gnas ṅan len gyi ) rgyu las byuṅ baḥi phyir.

[7] Ms. no avagraha.

[8] Ms. no avagraha. According to Tib. and Ṭīkā,darśanamārgasya instead of ’sya.

[9] Ms. °dāsaṅga.

[10] Ms. lokettara.

[11] བློ་བརྟན་གྱིས། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་བསྒོམ་པས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་འོ། །དེ་འབྱུང་བའི་མཐུ་རྙེད་པས་ལམ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །(4032,278a)

[12] 《པེ་》《སྣར་》གིས།

[13] Ms. sambhāravanāṅgaṃ.

[14] 二=復【宋】【元】【明】【宮】

[15] Ms. no avagraha.

[16] 此處原有“對治本隨惑,及自在障故”。為便於對讀,移至下文。

[17] No word corresponding to “tasya” in Tib.

[18] Ṭīkā, °ādy-eṣaṇāt.

[19] 《པེ་》《སྣར་》ཀྱི་གོས།

[20] Ms. no anusvāra.

[21] 此句原位於前文。

[22] 《པེ་》《སྣར་》པའོ།

[23] 《པེ་》《སྣར་》པ་དང་དབང་གི།

[24] Ms. om. “sa”.

[25] “ksmṛ” difficult to read.

[26] Sic Ms., saṃdhi not observed.

[27] 止=正【宋】【元】【明】

分享到:  
29.1K